Adana'da yaz erken başlar, geç biter ve sıcaklığın yanında yüksek nem de gelir. Bu iklim insanı yorduğu gibi asansörü de yorar. Bina yöneticileri yaz aylarında kabinde kalma, kapı kapanmama ve ara katta durma şikâyetlerinin arttığını sık sık dile getirir. Bu yazıda Adana yaz asansör arızası olarak karşımıza çıkan sorunların teknik nedenlerini, makine dairesinin rolünü ve alınabilecek önlemleri anlatıyoruz.
Sıcaklık ve nem asansörü nasıl etkiler
Asansör; motor, sürücü, kumanda panosu, kapı mekanizması ve yüzlerce kontaktan oluşan bir sistemdir. Elektronik parçalar belirli bir sıcaklık aralığında çalışacak şekilde tasarlanır. Ortam ısındığında bu parçalar yeterince soğuyamaz, iç sıcaklık yükselir ve koruma devreleri asansörü durdurur.
Nem ise başka bir yoldan zarar verir. Havadaki su buharı pano klemenslerinde, kuyu içindeki metal yüzeylerde ve kapı kilit kontaklarında oksitlenmeye yol açar. Oksitlenen bir kontak akımı güvenilir biçimde geçiremez. Asansör kapıyı kapalı algılayamaz ve yolculuğa başlamaz.
Yaz arızalarının çoğu tek bir büyük parçadan kaynaklanmaz. Birkaç küçük zayıflık aynı döneme denk gelir ve asansör durur. Bu yüzden önlemleri sistemin tamamına yaymak gerekir: makine dairesine, panoya, kapılara ve elektrik beslemesine birlikte bakılmalıdır.
Hangi asansörler yazdan daha çok etkilenir
Her asansör yaz sıcağından aynı ölçüde etkilenmez. Çatı katında, güneşe bakan ve pencereleri küçük makine dairelerinde ısı daha kolay birikir. Yıllar önce kurulmuş, soğutma fanı zayıflamış panolar da ilk zorlanan sistemlerdir. Sık kullanılan site asansörlerinde sürücü sürekli çalıştığı için ısınma daha hızlı gerçekleşir.
Kabin içi de önemlidir. Cam kabinli veya panoramik asansörlerde güneş ışığı kabin içindeki sıcaklığı yükseltir. Bu tür asansörlerde kabin havalandırması ve cam kaplama seçimi ayrıca düşünülmelidir.
Makine dairesi sıcaklığı: en çok gözden kaçan etken
Makine dairesi asansörün kalbidir. Çekiş motoru, VVVF sürücü, kumanda panosu ve hız regülatörü burada çalışır. Çoğu binada bu oda çatı katında yer alır ve yazın güneşi doğrudan alır. İçerideki hava dışarıdan çok daha sıcak olabilir.
Makine dairesi sıcaklığı yükselince sürücünün ısı sensörü devreye girer ve asansör aşırı ısınma hatasıyla durur. Sürücü bir süre soğuduktan sonra sistem kendiliğinden yeniden çalışabilir. Bu yüzden arıza geçici görünür ve kimse kayda geçirmez. Oysa aynı durum her sıcak günde tekrar eder ve parçaların ömrünü kısaltır.
Bu hata kaydı, teknisyenin arıza sonrası ilk bakacağı yerdir. Kayıtta yüksek sıcaklık uyarısı görülüyorsa sorunun kaynağı çoğu zaman makine dairesinin havalandırmasıdır.
Hidrolik asansörlerde yağ sıcaklığı da önem taşır. Isınan yağın akışkanlığı değişir, kabin hızı ve kata duruş hassasiyeti etkilenebilir. Makine dairesinin durumuna göre yağ soğutucusu gibi ek çözümler gerekebilir. Bunu bakım firmasının teknisyeni yerinde görerek önerir.
Makine dairesinde kontrol edilecekler
- Pencere, panjur veya havalandırma menfezinin açık ve temiz olması
- Termostatlı fanın ya da klimanın çalışır durumda olması
- Odanın depo olarak kullanılmaması (boya, koli, eski eşya gibi malzemelerin çıkarılması)
- Panoların çevresinde havanın dolaşabileceği boşluk bulunması
- Oda kapısının kilitli olması ve yalnızca yetkililerin girmesi
Asansör havalandırma ve nem kontrolü
Asansör havalandırma iki ayrı alanı kapsar. Birincisi makine dairesinin ısıyı dışarı atabilmesidir. İkincisi kuyunun ve kabinin hava akışıdır. Kabindeki havalandırma delikleri ve fan toz ile tıkandığında kabin hızla bunaltıcı hale gelir. Mahsur kalan bir yolcu için bu ciddi bir konfor ve sağlık sorunudur.
Güneş alan çatı katlarında doğal havalandırma tek başına yetersiz kalabilir. Böyle odalarda termostatlı fan ya da klima gerekebilir. Kararı odanın yönüne, boyutuna ve içindeki ekipmana göre servis ya da proje mühendisi verir.
Makine dairesiz (MRL) asansörlerde sürücü ve pano kuyu içinde ya da kat girişindeki bir dolapta bulunur. Bu alanın havalandırılması ayrıca düşünülmelidir. Kuyu dibi de unutulmamalıdır. Zemin altı katlara uzanan kuyularda nem birikebilir ve kuyu dibindeki elemanlar paslanabilir. Kuyu dibinin temiz ve kuru tutulması bakım kontrol listesinde yer almalıdır.
Yaz aylarında sık görülen arızalar
Aşağıdaki tablo, yaz boyunca en sık karşılaşılan belirtileri ve olası nedenlerini özetler. Kesin teşhisi her zaman yetkili servis koyar.
| Belirti | Olası neden | İlk yapılacak |
|---|---|---|
| Asansör ara katta duruyor, bir süre sonra tekrar çalışıyor | Sürücü veya motor aşırı ısınması | Makine dairesinin sıcaklığını ve havalandırmasını kontrol ettirin, servise bildirin |
| Kapı kapanmıyor veya açılıp kapanıyor | Kilit kontağında oksitlenme, kapı eşiğinde kir, ışık perdesi sorunu | Kapı eşiğinde engel olup olmadığına bakın, servisi arayın |
| Kat butonları tepki vermiyor | Nemden etkilenen buton kontağı veya kablo bağlantısı | Servise bildirin |
| Asansör hiç çalışmıyor, kabin ışığı yanıyor | Faz koruma rölesi, gerilim dalgalanması | Binanın elektrik durumunu kontrol ettirin, servise bildirin |
| Hidrolik asansör yavaşlıyor | Yağ sıcaklığının yükselmesi | Servise bildirin, yağ seviyesi ve sıcaklığı kontrol edilsin |
Elektrik tarafı da önemlidir. Yazın klima yükü arttıkça şebekede gerilim dalgalanmaları ve kısa kesintiler görülebilir. Böyle anlarda asansör ara katta kalabilir. ARD otomatik kurtarma ünitesi olan asansörlerde kabin en yakın kata getirilir ve kapı açılır. Bu ünite yoksa yolcu kabinde bekler, bu da yaz sıcağında ciddi rahatsızlık yaratır.
Yaz öncesi ve yaz boyunca önlemler
Yaz arızalarının büyük bölümü sezon başlamadan alınan önlemlerle azaltılabilir. Site ve apartman yönetimleri için pratik bir sıra şöyledir.
- Bakım firmasından yaz öncesi makine dairesi kontrolü isteyin. Fan, klima ve menfezlerin çalıştığını birlikte görün.
- Sürücü ve pano soğutma fanlarının ve toz filtrelerinin temizlenmesini isteyin.
- Kapı kilit kontaklarının, kapı raylarının ve eşiklerin temizlenip kontrol edilmesini isteyin.
- Faz koruma rölesinin ve varsa ARD ünitesinin testini yaptırın.
- Kuyu dibinin temiz ve kuru olduğundan emin olun.
- Geçmiş dönemdeki arıza kayıtlarını bakım firmasıyla gözden geçirin, tekrar eden hataları not edin.
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği, bakımın ayda en az bir kez, TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi'ne sahip yetkili servis tarafından yapılmasını ister. Bina sorumlusu yönetici ya da maliklerdir. Yaz için ayrıca ek bir kontrol talep etmek mümkündür. Yönetim olarak her arıza bildirimini tarih, saat ve belirtiyle kayda geçirmeniz, bakım firmasının tekrar eden sorunları görmesini kolaylaştırır. Düzenli asansör bakımı bu önlemlerin temelini oluşturur.
Uzaktan izleme sistemi olan asansörlerde sıcaklık kaynaklı hatalar kayıt altına alınır. Teknisyen arıza oluşmadan tekrar eden hataları fark eder ve müdahale planlayabilir.
Kabinde kalındığında ne yapılmalı
Yolcu sakin kalmalı ve alarm düğmesine basmalıdır. Kabin kapısını zorla açmaya çalışmak tehlikelidir. Kurtarma işlemini yetkili servis ya da itfaiye yapmalıdır. Yönetici, hemen arıza servisini aramalıdır.
Yönetim olarak yapabileceğiniz küçük işler
Teknik müdahaleler servise aittir. Yine de bina yönetimi ve kapıcı ya da görevli düzeyinde yapılabilecek basit gözlemler arıza sayısını azaltır.
- Kat kapısı eşiklerinde kum, sigara izmariti ve çöp birikmesini önleyin. Eşikteki yabancı madde kapının tam kapanmasını engeller.
- Kabin içindeki havalandırma ızgarasının tozlanıp tıkanmadığına bakın.
- Makine dairesinin kapısını açık bırakmayın, ancak odanın havalandırma menfezlerini de kapatmayın.
- Yağmurlu günlerden sonra kuyu dibinde su birikip birikmediğini servise sorun.
- Taşınma günlerinde kabin kapılarının zorlanmasını ve aşırı yüklemeyi önleyin. Ağır yük için servis asansörü ya da yük asansörü kullanılması daha doğrudur.
Bu işler bakım firmasının yerini almaz. Amaç, arızayı büyümeden fark etmektir.
Sık sorulan sorular
Yazın asansör neden sık duruyor?
Sıcaklık sürücü ve motoru zorlar, nem ise kontaklarda oksitlenmeye yol açar. Makine dairesindeki ısı belirli bir seviyeyi aşınca koruma devresi asansörü durdurur. Bu durum Adana yaz asansör arızası bildirimlerinin başlıca nedenlerinden biridir. Düzenli bakım ve havalandırma kontrolü bu riski belirgin biçimde azaltır.
Makine dairesine klima taktırmak şart mı?
Her bina için aynı çözüm geçerli olmaz. Odanın güneş alıp almadığına, ekipmanın ısı üretimine ve mevcut menfezlere bakılır. Termostatlı fan yeterli olabilir ya da klima gerekebilir. Yetkili servis yerinde inceleme yaparak karar verir.
Asansör kendiliğinden düzeliyorsa arıza çözülmüş sayılır mı?
Hayır. Soğuyunca çalışmaya devam eden bir asansör aşırı ısınma sorununu saklıyor olabilir. Aynı hata tekrarlar ve parçaları aşındırır. Bu tür durumları da servise bildirmek gerekir.
Elektrik kesilince kabinde kalmamak için ne yapılabilir?
ARD otomatik kurtarma ünitesi, kesinti anında kabini en yakın kata getirip kapıyı açar. Mevcut asansörlere uygunluğu panoya ve sisteme göre değerlendirilir. Bu konuda servisinizden bilgi alabilirsiniz.
Sonuç
Adana yaz asansör arızası sorunlarının büyük bölümü önlenebilir. Adana'nın sıcak ve nemli yazı, asansörlerde en çok makine dairesi sıcaklığı, nem ve elektrik dalgalanmaları nedeniyle sorun çıkarır. Havalandırmayı düzenli kontrol etmek, panoları temiz tutmak ve bakımı aksatmamak arızaların büyük bölümünü önler. Sezon başlamadan alınan önlemler yaz boyunca sakin bir işletme sağlar.
Sonhas Asansör olarak Adana'daki apartman ve sitelerde yaz öncesi makine dairesi ve havalandırma kontrolü yapıyoruz. Binanıza özel durumu yerinde görmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, ücretsiz keşif talep edebilirsiniz.