Adana'da Seyhan, Yüreğir ve Çukurova başta olmak üzere birçok mahallede eski yapılar yıkılıp yerine yeni binalar yapılıyor. Kentsel dönüşüm projelerinde kat malikleri ve müteahhitler genellikle dairelerin metrekaresine, kat planına ve teslim tarihine odaklanır. Asansör çoğu zaman proje sonlarında ele alınır, oysa kuyu ölçüleri mimari projeyle birlikte belirlenir. Bu yazıda kentsel dönüşüm asansör Adana sürecinde yeni bina asansör seçimi yaparken bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.
Asansör kararı neden projenin başında verilmeli
Asansör kuyusu binanın taşıyıcı sisteminin bir parçasıdır. Kuyunun genişliği, derinliği, kuyu başı yüksekliği ve kuyu dibi derinliği betonarme projede sabitlenir. Bu ölçüler sonradan değiştirilmek istendiğinde ciddi maliyet ve zaman kaybı yaşanır.
Yanlış ölçülü bir kuyuya istediğiniz kabin sığmaz. Sedye alan bir kabin ya da engelli kullanıcıya uygun geniş bir kabin, ancak kuyu baştan buna göre tasarlanırsa mümkün olur. Bu nedenle asansör firması ya da bağımsız bir proje danışmanı, mimari projeden önce sürece dahil edilmelidir.
Yeni binalarda asansör, TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartlarına uygun olarak üretilir ve montajı yapılır. Ürünün 2014/33/AB Asansör Yönetmeliği kapsamında CE uygunluğu bulunmalı, bu süreçte onaylanmış kuruluş devrede olmalıdır. Sözleşmede bu belgelerin teslim edileceği açıkça yazılmalıdır.
Doğru kapasiteyi ve asansör sayısını belirlemek
Asansör kapasitesi, kabinin kaç kişi ve kaç kilogram taşıyacağını ifade eder. Asansörün kaç kişilik olacağı ve binada kaç asansör bulunacağı, kat sayısına, daire sayısına ve kullanım türüne bağlıdır. Konut binasıyla ofis veya karma kullanımlı bina aynı yük akışına sahip olmaz. Sabah ve akşam saatlerindeki yoğunluk, bekleme süresini belirler.
Kat malikleri açısından pratik sorular şunlardır:
- Binada kaç kat ve kaç bağımsız bölüm var?
- Zemin altı otopark ya da depo katlarına da inilecek mi?
- Kabinde bebek arabası, tekerlekli sandalye ya da sedye taşınacak mı?
- Taşınma sırasında mobilya ve koli taşıma ihtiyacı nasıl karşılanacak?
- Binada ikinci bir asansör ileride gerekebilir mi?
Bu soruların cevapları kuyu ve kabin ölçülerini etkiler. Doğru karar için bir asansör seçici aracı ilk fikri verebilir. Ancak nihai tercih, projeye bakan bir uzmanla yapılmalıdır.
Erişilebilirlik özel bir konudur. TS EN 81-70 standardı, engelli ve hareket kısıtlı kullanıcılar için kabin ölçülerini, buton yüksekliklerini ve kapı geçişlerini tarif eder. Yeni binada bu standarda uygun bir kabin planlanması, ileride yapılacak pahalı düzenlemeleri önler.
Kapasite hesabında iki ölçü birlikte düşünülür. Biri kabinin taşıyabileceği kişi sayısı, diğeri bekleme ve yolculuk süresidir. Yüksek bir binada tek bir büyük asansör yerine iki asansör, hem bekleme süresini kısaltır hem de biri bakımdayken binanın asansörsüz kalmasını önler. Asansör kapasitesi bu nedenle yalnızca kabin boyutuna bakılarak seçilmez.
Taşınma günlerini de planlayın. Yeni bir binada ilk yıllarda çok sayıda mobilya taşınır. Kabin boyutu ve kapı genişliği, standart bir koltuk ya da yatağın geçmesine izin veriyorsa kapı ve kabin duvarlarının zarar görme ihtimali azalır. Gerekirse korumalı kabin panelleri tercih edilebilir.
Asansör tiplerinin karşılaştırması
Yeni binalarda en sık değerlendirilen seçenekleri aşağıdaki tablo özetler.
| Tip | Öne çıkan yanı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Makine dairesiz (MRL) dişlisiz asansör | Çatıda makine dairesi gerekmez, çatı katı kullanılabilir hale gelir | Pano ve sürücünün yeri, bakım erişimi ve havalandırma projede planlanmalıdır |
| Makine daireli dişlisiz asansör | Ekipmana rahat erişim, sürücü ve pano ayrı odada | Çatıda ek hacim ve havalandırma gerekir |
| Hidrolik asansör | Az katlı binalarda ve ağır yük taşıyan kullanımlarda uygun olabilir | Yağ sistemi ve makine dairesi planlanmalıdır |
| Panoramik asansör | Cam kabin ve kuyu ile estetik görünüm sağlar | Güneş ve ısı etkisi, temizlik ve cam ölçüleri düşünülmelidir |
Bugün konut ve ofis binalarında dişlisiz motor ve VVVF sürücülü sistemler sık tercih edilir. Bu sistemler sessiz çalışır, yumuşak hızlanıp yavaşlar ve enerjiyi verimli kullanır. Makine dairesiz asansör çözümü kentsel dönüşümde çatı alanını değerlendirmek isteyen projelerde sıkça gündeme gelir.
Hangi tipin seçileceği kat yüksekliğine, kuyu ölçülerine ve bütçe önceliklerine göre değişir. Yeni bina asansör seçimi için tek bir doğru yanıt yoktur. Aynı bina için iki farklı tip de teknik olarak mümkün olabilir ve karar işletme maliyetine bakılarak verilir.
Müteahhit ve kat malikleri için kontrol listesi
Kentsel dönüşümde asansör sözleşmeye genellikle genel bir kalem olarak girer. Sonradan yaşanabilecek anlaşmazlıkları azaltmak için asansörün özellikleri yazılı hale getirilmelidir.
- Asansör sayısı, kapasite (kişi ve kilogram), durak sayısı ve hız sözleşmede belirtilmelidir.
- Standartlara uygunluk (TS EN 81-20/50 ve erişilebilirlik için TS EN 81-70) yazılı olmalıdır.
- CE uygunluk belgesi, kullanım kılavuzu ve devreye alma belgeleri teslim kapsamına eklenmelidir.
- Kabin içi donanım (ayna, tutamak, aydınlatma, havalandırma) ve kapı tipi belirlenmelidir.
- Deprem sensörü ve ARD gibi isteğe bağlı güvenlik ekipmanları değerlendirilmelidir.
- Montaj sonrası muayene ve etiketleme sürecinin kimin sorumluluğunda olduğu yazılmalıdır.
- Teslimden sonra bakım sözleşmesinin kiminle ve nasıl başlayacağı netleştirilmelidir.
Yeni asansör montajdan sonra yetkili muayene kuruluşunun kontrolünden geçer. Sonuç etiketle belgelenir.
Kat malikleri toplantısında asansörün seçimi görüşülürken, işletme giderlerinin de ortak gider olarak herkese yansıyacağı unutulmamalıdır. Daha geniş kabin ya da daha fazla durak başlangıçta avantaj gibi görünür, ancak bakım ve elektrik tüketimine etki eder. Bu dengeyi tek başına fiyata bakarak kurmak sağlıklı olmaz.
Adana iklimi ve deprem bölgesi olmanın seçime etkisi
Adana'da yazlar sıcak ve nemlidir. Bu iklimde çatı katındaki makine dairesinin havalandırması projede en baştan düşünülmelidir. Makine dairesiz çözümlerde pano ve sürücünün bulunduğu alan için de aynı dikkat gerekir. Isı birikimi, yaz aylarında sürücüyü zorlayan başlıca etkenlerden biridir.
Şehir aynı zamanda deprem bölgesinde yer alır. Yeni binada asansörün deprem sensörü ve ARD otomatik kurtarma ünitesi gibi güvenlik donanımlarıyla birlikte planlanması mümkündür. Bu donanımlar, sonradan eklemeye göre daha az iş yükü getirir. Kumanda sistemi baştan buna uygun seçildiğinde entegrasyon kolaylaşır.
Kentsel dönüşümle gelen yeni binalar genellikle çok sayıda bağımsız bölüm içerir. Kapasiteyi ve asansör sayısını belirlerken yalnızca bugünkü sakin sayısına bakmak yeterli olmaz. Binanın ileride dolu kullanıma geçtiği saatlerdeki yoğunluğu da hesaba katılmalıdır.
İşletme giderleri ve bakım sorumluluğu
Asansör teslim edildikten sonra bakım, elektrik ve periyodik kontrol giderleri kat maliklerinin ortak gideri haline gelir. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'ne göre bakım ayda en az bir kez, TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi'ne sahip yetkili servis tarafından yapılır. Bina sorumlusu yönetici ya da maliklerdir.
Periyodik kontrol yılda en az bir kez, belediyeyle protokolü olan A tipi muayene kuruluşunca gerçekleştirilir. Bakım firması kendi bakımındaki asansörün kontrolünü yapamaz. Sonuç yeşil, mavi, sarı ya da kırmızı etiketle belgelenir. Yeni bir binada bu düzeni baştan kurmak, ilk yıllardaki sürprizleri önler.
Süreçte proje danışmanlığı almanın faydası
Müteahhit ve kat malikleri çoğu zaman asansörün teknik ayrıntılarına hâkim olmaz. Birden fazla firmadan teklif alındığında, tekliflerin aynı ölçüt üzerinden karşılaştırılması zorlaşır. Biri dişlisiz, öteki dişli motorlu sistem sunabilir. Biri CE belgeli ürün verirken diğeri belge ayrıntısını vermeyebilir.
Bağımsız bir proje ve danışmanlık hizmeti bu noktada kuyu ölçüsünün doğruluğunu, tekliflerin eşdeğerliğini ve belgelerin eksiksizliğini kontrol eder. Böylece bina tamamlandığında asansör, projede öngörülen şekilde çalışır.
Sık sorulan sorular
Kentsel dönüşümde asansör zorunlu mu?
Binanın kat sayısı ve ilgili imar ile yapı mevzuatı asansör zorunluluğunu belirler. Bu konuda mimar ve yapı denetim firması, mevzuata göre bilgi verir. Mevzuatın ayrıntılarına yazı içinde girmiyoruz.
Eski binadaki asansör yeni binada kullanılabilir mi?
Genellikle kullanılamaz. Eski asansörün ekipmanı güncel standartlara uygun olmaz ve söküm sırasında zarar görür. Yeni binanın kuyu ölçüleri, standartlar ve güvenlik gereksinimleri değişmiştir. Yeni binada TS EN 81-20/50 uyumlu, CE işaretli yeni bir asansör kurulur.
Makine dairesiz asansör her binada uygun mu?
Çoğu konut ve ofis binasında uygun olabilir ancak her proje ayrı değerlendirilir. Kuyu ölçüleri, pano yerleşimi, bakım erişimi ve havalandırma ile asansör tipi birlikte düşünülür.
Kentsel dönüşüm asansör Adana projesinde firmayı ne zaman seçmeliyim?
Mimari projeye başlanırken seçmek en doğrusudur. Kuyu ölçüleri bu aşamada kesinleşir ve sonradan değişiklik gerektiren durumlar ortadan kalkar.
Sonuç
Kentsel dönüşüm asansör Adana projeleri, binanın ömrü boyunca kullanılacak asansörü doğru seçmek için tek fırsattır. Kuyu ölçülerini projeyle birlikte belirlemek, standartlara uyumu yazılı hale getirmek ve işletme giderini hesaba katmak sonraki yıllarda size zaman ve emek kazandırır.
Sonhas Asansör olarak Adana'da kentsel dönüşüm projelerinde kat malikleri ve müteahhitlere kuyu ölçüsü, tip ve donanım seçiminde destek oluyoruz. Projenizi birlikte değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, ücretsiz keşif talep edebilirsiniz.